Gelukkig hebben tegenwoordig steeds meer mensen iets voor hun konijn over en komen erachter dat er meer in zit dan alleen een schattig knuffeldier vanaf de buitenkant. Een belangrijk punt is het koppelen aan een maatje, zie informatie pagina Koppelen.

Eerst even een stukje terminologie. Steriliseren betekend: Onvruchtbaar maken met behoud van hormoonproductie. Castreren betekend: Het wegnemen van de hormoonaanmaak (door wegnemen van teelballen/eierstokken) Feitelijk wordt dit ook bij de voedster (vrouwtje) gedaan, dus ook vrouwtjes worden gecastreerd. Hierover is onduidelijkheid gekomen omdat er bij voedsters (vrouwtjes) sneller over steriliseren wordt gesproken terwijl het dus eigenlijk een castratie betreft. Wij adviseren het weghalen van de baarmoeder, maar daarover komt straks meer.

De grootste reden waarom mensen hun konijn (de ram) laten castreren, is om hun konijn samen met een ander samen te zetten (Een ram en een voedster bijv.). Op meer nestjes jonge konijntjes zitten we natuurlijk niet te wachten, het konijnenoverschot is al zo groot!

Maar er zijn meer redenen waarom u uw ram kan laten castreren:

De sterke urine geur van de rammen neemt af na de castratie, evenals het sproeien om de wijfjes te lokken zal hoogstwaarschijnlijk af nemen.
De agressie van de ram kan afnemen.
De wip-dwang van de ram kan afnemen. (Als ongecastreerde rammen geen maatje hebben dan kunnen ze op van alles hun drang uiten. Zelfs op een mensenvoet of arm.)
Het is makkelijker de ram zindelijk te maken.

Ook zijn er redenen om een voedster te steriliseren (ofwel: castreren):

Voedsters hebben na 4 á 5 jaar (afhankelijk van het ras) een kans van 50% om te sterven aan baarmoeder(hals)kanker. (Er wordt vaak gezegd dat dit niet meer het geval is nadat de voedster een nestje heeft gehad. Dit is absoluut niet waar! Aantasting van de baarmoeder door kanker en ontstekingen is helaas zeer voorkomend. Dring er dan ook op aan dat bij sterilisatie óók de baarmoeder (al is het maar deels) wordt verwijderd, want dit is namelijk niet altijd standaard het geval. Let daar goed op!
Voedsters hebben na 4 á 5 jaar (afhankelijk van het ras) een kans van 50% om te sterven aan baarmoeder(hals)kanker. (Er wordt vaak gezegd dat dit niet meer het geval is nadat de voedster een nestje heeft gehad. Dit is absoluut niet waar! Aantasting van de baarmoeder door kanker en ontstekingen is helaas zeer voorkomend. Dring er dan ook op aan dat bij sterilisatie óók de baarmoeder (al is het maar deels) wordt verwijderd, want dit is namelijk niet altijd standaard het geval. Let daar goed op!!
En natuurlijk voorkom je zwangerschappen. Weersta de verleiding om een ongecastreerde ram bij een gesteriliseerde voedster te plaatsen, het arme dametje zal blootstaan aan ‘verkrachtingen’! Ook bij de ram zullen zijn driften moeten worden afgenomen wanneer je deze samen wilt plaatsen, sorry mannen!
Ongewenst gedrag kan afnemen. Voedsters lijden vaak aan ongewenst gedrag dat deels bepaald wordt door hun hormoonhuishouding. Het verdedigen van hun hok bijvoorbeeld. Ze zullen alles aanvallen wat binnenkomt. (Dit is een goede natuurlijk eigenschap die, jongen wil krijgen/jongen wil beschermen, maar natuurlijk minder fijn als je met goede bedoelingen de voerbak wil vullen!) Ze kunnen gaan grommen tegen hun partner of eigenaar, vooral in een bepaalde periode van de hormooncyclus.. het zijn geen mensen! Grote wisselingen in stemming, agressie en wip-drang.

De meeste ideale leeftijd om een voedster te laten steriliseren, is tussen de 6 maanden en 1 jaar. Maar tot de 2,5 jaar kan het ook nog. Boven die leeftijd is de operatie toch wel erg zwaar en is het herstel duidelijk trager. Ook voedsters die te zwaar zijn hebben het moeilijker na de operatie. Bovendien is dan de operatie lastiger. Hoe jonger (wel na 6 maanden) hoe beter, want dan is er nog veel minder aangewend vervelend gedrag en hoeven ze niets af te wennen.

Risico's:
Er zitten inderdaad risico’s van het onder narcose brengen van konijnen. Het is riskanter dan bij een hond of kat omdat konijnen een extra factor hebben die gevaarlijk kan zijn: hun stress. Een konijn is ook veel lastiger in de juiste diepte van narcose te brengen, en de marge voor de veilige narcose is met een injectie vrij klein, en dus risico voller. Er zijn wel nieuwe methodes op dit gebied die nog niet alle dierenartsen onder de knie hebben. Zij zullen dit niet altijd eerlijk toegeven, en je wilt natuurlijk niet dat uw konijn het proefkonijn wordt om op te oefenen! De beste methode is er één van een combinatie van een verdoving (kalmerend middel) en (als het nodig is) gebruik van een gas via een gezichtsmasker. Hiermee is het risico dat het konijn in de narcose blijft veel kleiner. (In de paar honderd konijnen die wij hebben laten castreren is er nog nooit één aan overleden.)

Waarop te letten bij de operaties:
Een konijn mag absoluut niet vasten vóór een operatie. Het vasten is om bij andere dieren misselijkheid te voorkomen. Konijnen kunnen niet braken! (Of ze ook niet misselijk worden..?) Dus dit speelt hier niet. Maar, het is voor een konijn een groot gevaar als de darmen stil liggen. De keutels blijven dan weg en we moeten ingrijpen om de darmbeweging weer op gang te krijgen met behulp van dwangvoeren, laxering, zachte massage enz. Dit gevaar is dan ook kleiner als het dier niet vast voor de operatie, en gelukkig dus ook niet noodzakelijk. Er is ook snel gevaar van uitdroging, let dus goed op of het dier weer eet en/of drinkt. Het is ook aan te raden het behandelde konijn tijdelijk apart te zetten in een hok of kooi om goed in de gaten te houden of hij eet en drinkt. Heel belangrijk is ook weer het eten van hooi! Het is verstandig het konijn de eerste paar dagen op een krant met een handdoek te zetten. Hooi, stro en zelfs houtsnippers prikken in de wond en kunnen ontstekingen veroorzaken. Kijk een periode elke dag of de wond er mooi uitziet en of ze er niet aan hebben geknaagd. Dit neemt het aantal risico’s weg: de rammen eten weer sneller en de kans op ontstekingen is kleiner, ze zijn sneller de oude en de lichaamstemperatuur is ook weer normaal. Konijnen kunnen minder gaan eten na de operatie en zich trager en zieliger gedragen.. meestal is dit in 12 uur weer over. De (meeste) hechtingen zijn oplossend en hoeven dus niet verwijderd te worden. Het enige nadeel: De prijs van de castratie is voor velen vaak onrealistisch hoog. Helaas zullen daarom minder mensen een castratie laten ondergaan en zal hun konijn de rest van zijn leven eenzaam blijven. De prijs ligt bij verschillende dierenartsen natuurlijk anders, maar let er wel op dat het op de bovenstaande manier word gedaan, onder locale verdoving!

Bij sterilisatie moet u zich realiseren dat het gaat om een ingrijpende buikoperatie. Het is verstandig om de voedster bij thuiskomst in een kooi te plaatsen met een klemspot (40 watt) erop gericht. Ze moet zelf kunnen kiezen of ze warm of koeler gaat liggen op een handdoek. In de kooi zijn aanwezig: Drinkbak en drinkfles (Drinkfles kan nu moeite kosten, dus voor de zekerheid een drinkbak erbij) het lekkerste voer (Witlof, een stukje hard brood, appelpartje, wortelstukje, voer en uiteraard hooi! Soms helpt een paar blaadjes paardenbloem ze over de streep..) je moet ze verleidden tot eten. In het begin willen ze daar vaak niets van weten. Ververs het verlepte groenvoer. Vraag ook een pijnstiller mee! De voedster kan nog behoorlijk pijnlijden na de operatie. Je hebt die ook in druppel vorm (Metacam) of tablet die je plet en met water mengt in een spuit die je daarna in het bekje doet. Zonder pijn zijn ze sneller geneigd om te gaan eten. Let op dat de wond goed geneest. Soms is er een voedster die de wond weer opentrekt, die zou dan een aantal dagen met een kap om moeten lopen. Maar goed, dit was de mindere kant.. maar de voordelen zijn groot! Vooral voor de voedster zelf natuurlijk.

Het koppelen na de operatie:
Hierover bestaan ook uiteenlopende visies. Zelf houden we aan wat een zeer geroutineerde konijnendierenarts in Engeland hierover schrijft. (Virginia Richardson, Rabbits, Health, Husbandry & Diseases, Blackwell publishing, copyright 2000) Zij geeft aan dat na 10-14 dagen het sperma van de ram niet meer leeft. Tot nu toe adviseren we een veiligheidsmarge van 3 weken voordat men koppelt. Al hebben we bij 2 weken nog geen zwangerschappen gehad.. de voedster kan bij een partner terug na de sterilisatie zodra zij zich weer normaal gaat gedragen en de wond goed geheeld is. 5 tot 7 dagen houden we hierbij aan. Let erop of het stel in evenwicht is en de ram de net herstelde voedster in haar waarde laat. Soms is het aan te raden ze opnieuw op neutraal terrein te koppelen wegens verstoorde dominantie. Maar dan zullen uw konijnen zich veel prettiger samen voelen, en is er veel meer kans lang van uw konijnen te genieten..